In gesprek met Frans Hoogland: dilemma’s rondom verpleegkundig kwaliteitscoaches

3 jun 2021

Verpleegkundigen zijn niet meer weg te denken uit de ouderenzorg. Zij worden in verschillende rollen of functies ingezet zoals verpleegkundig kwaliteitscoach. Frans Hoogland, als hoofddocent betrokken bij onze opleiding tot verpleegkundig kwaliteitscoach, gaat in op de dilemma’s.

Werken in een complexe omgeving

“Kwaliteitscoaches opereren in het veld van teams en tussen teams en leidinggevenden. Zij hebben de belangrijke rol om samen met de teams de kwaliteit van zorg waar te maken waar de organisatie naar streeft. ‘Van beleid naar werkelijkheid’ dekt de lading van het werk daarom goed. Kwaliteitscoaches weten waar beleid vandaan komt maar hun kracht ligt vooral in het in de praktijk implementeren en borgen van veranderings- en verbetervoorstellen. In de functieomschrijving spreken wij daarom altijd van ‘aan medewerkers informatie overdragen en adviezen bieden’.”

Tussen twee vuren

“Verpleegkundig kwaliteitscoaches zelf hebben ook dilemma’s; er wordt aan ze getrokken voor het uitvoeren van interne audits en toetsingen of voor administratieve zaken zoals notuleren. En ze worden regelmatig ingeschakeld in beleidsgroepen om bijvoorbeeld protocollen te ontwikkelen. De meerwaarde en slagkracht van de kwaliteitscoaches ligt echter vooral ligt in het directe contact met teams en medewerkers. Kwaliteitsadviseurs en beleidsadviseurs moeten vooral bezig zijn met beleidsontwikkeling. Natuurlijk kun je wel verbinding zoeken.”

Het werk bepaalt het niveau

“Het dilemma waar de organisatie voor staat, is ‘Waar zet ik ‘onze’ verpleegkundig kwaliteitscoach in?’. En vervolgens is het ook lastig om in te schatten welke opleiding of inschaling passend is. Een niveau 4 medewerker is vaak doorgegroeid vanuit niveau 3. Deze medewerkers kunnen prima handen en voeten geven aan verbetervoorstellen. Niveau 5 en 6 medewerkers zijn Hbo-opgeleid en zij zitten veel meer in de beleidsvoorbereiding en beleidsvorming. We zien in de praktijk dat er een mix van Mbo- en Hbo-opgeleide verpleegkundigen als verpleegkundig kwaliteitscoach werkt. Mbo-verpleegkundigen zijn vaak inhoudsgedreven; hun kwaliteiten liggen op praktisch oplossingsgericht werken. Hbo-verpleegkundigen zijn meer inzetbaar op onvoorspelbare zorg, het (mede-)ontwikkelen van beleid en het inbrengen van Evidence Based Practice in de praktijk. Het verschil zit hem in het werk en het denken. Er is geen goed of fout hierin.”

De eenhoorn

“De verpleegkundig kwaliteitscoach is een uitstekende organisator en communicator. Hij of zij weet dat de effectiviteit van team en medewerkers vooral wordt bepaald door motivatie voor het werk. Zij kunnen medewerkers mobiliseren en de kennis, vaardigheden en onderlinge samenwerking versterken in de richting van de gewenste resultaten. De verpleegkundig kwaliteitscoach kan met vrijwel iedere betrokkene en in elke situatie op positieve wijze verbinding maken en zijn in staat om van elke situatie een leersituatie te maken. De ideale verpleegkundig kwaliteitscoach beschikt daarom ook over didactische vaardigheden. Zij zijn geen leidinggevenden maar wel positief-kritisch, kunnen goed reflecteren en geven op een constructieve manier feedback. Zij zijn bijna eenhoorns dus.”

Plek in de organisatie

“Je voegt een verpleegkundig kwaliteitscoach niet alleen ‘toe’ maar vooral ook ‘in’ en dat heeft invloed op alle aanwezige functies. Als organisatie is het daarom belangrijk goed na te denken over hoe en waar je die functionaris positioneert. Je doet een ingreep in het systeem van de organisatie en dat heeft consequenties. De volgende vraag is: Voor welke vraagstelling of voor welk probleem is de inzet van de de verpleegkundig kwaliteitscoach de oplossing? En dat is een belangrijke vraag want het antwoord geeft informatie over de positionering, taken en verantwoordelijkheden.”

Rol of functie?

“Bij een rol beperk je de slagkracht enorm dus een functie werkt beter. Als iemand bijvoorbeeld boventallig verbonden is aan 1 of meerdere afdelingen dan kan deze persoon de kwaliteit op de afdeling handen en voeten geven vanuit de verschillende overleggen en invloeden van buitenaf. Als iemand de rol heeft, is hun agenda snel vol en dan worden zij een soort Haarlemmerolie. Dan zet je je verpleegkundig kwaliteitscoach niet optimaal effectief in. De deelnemers aan onze opleiding werken vaak deels in een functie maar sommigen komen bijna niet bij de teams; die zijn veel beleidsmatig bezig.”

What’s in a name

“Kwaliteit gaat over: ‘wat hebben we afgesproken dat we moeten realiseren?, zorg gaat over de verpleging zelf en het woord ‘coach’ geeft aan dat je het niet zelf gaat doen maar anderen helpt iets te realiseren. En daarom spreken wij bij De Impuls voor de Zorg van een verpleegkundig kwaliteitscoach. Deze functienaam dekt voor ons het best de lading.”

Share This